Առաջադրանք մաթեմատիկայից. մաս I

Image

 

Բնական են կոչվում այն թվերը, որոնցով կատարվում են առարկաների բոլոր հվումները: Դրանք մենք նշանակում ենք թվանշաններով: Ընդհանուր թվանշանները հետևյալն են. 0,1,2,3,4,5,6,7,8,9:  Այս բնական թվերը մաթեմատիկայի մեջ նշանակում են N տառով:

 

Բնական թվերով են կատարվում տարբեր թվաբանական գործողություններ.

Գումարում.

309+379=688

330+338=668

977+990=1967

Հանում.

1048-989=59

1878-1877=1

2001-1700=301

Բազմապատկում.

18×34=612

1555×1639=2548645

2×4=8

Բաժանում

4/2=2

10/5=2

200/100=2

Գոյություն ունեն տարբեր թվերի բաժանելիության հայտանիշներ, որոնց օգնությամբ ավելի հեշտ է որոշել, թե տրված թիվը որ թվին կարող է բաժանվել, այսպես օրինակ.

Կան 2-բաժանվող թվեր, որոնք վերջանում են կամ 0 թվանշանով կամ էլ 2 թվանշանով,

3-ի բաժանվողներ, որոնց թվանշանները եթե գումարենք իրար կստանանք մի այնպիսի թիվ, որը կբաժանվի 3-ի

5-ի բաժանվողներ, որոնց վերջում պետք է լինի կամ 5 կամ 0,

8-ի բաժանվողներ, որոնց վերջին երեք թվանշանների կազմած թիվը կլինի հենց 8-ը:

9-ի բաժանվողներ, որոնց թվանշանների գումարը(ինչպես երեքի մոտ է) բաժանվում է 9-ի:

 Թվերը լինում են պարզ և բարդ:

Պարզ են կոչվում այն թվերը, որոնք միմիայն բաժանվում են մեկի և հենց իրենց վրա (2 5 7 13): Իսկ այն թվերը, որոնք ունեն մի քանի բաժանարարներ, կոչվում են բաղադրյալ թվեր (4 6 9 1000):

Երբ մի բնական թիվ բաժանում ենք մյուսին, կոչում ենք բազմապատիկ:

Այն թիվը, որը հանդիսանում է մյուս բնական թվերի համար բազմապատիկ, կոչվում է դրանց ընդհանուր բազմապատիկ (ինչպես 40-ը 5-ի և 2-ի համար):

 

Մի քանի բնական թվերի ամենափոքր ընդհանուր բաժանարար է կոչվում այն թիվը, որին միաժամանակ բաժանվում են երկու թվերը:

Advertisements

My Summary of the book “Jurassic Park”

My Summary of “Jurassic Park”

JURASSIC PARK movie logo

The characters of “Jurassic Park”

  1.  Dr Alan Grant- a paleontologist
  2. Dr Ellie Sattler- a paleobotanist
  3. Bob Morris- a lawyer, the Environmental Protection Agency
  4. Donald Gennaro-a lawyer, InGen Incorporated
  5. Dennis Nedry- a computer expert
  6. Professor Ian Malcolm- a mathematician
  7. John Hammond- a millionaire, the owner of Jurassic park
  8. Ed Regis- the publicity manager
  9. John Arnold-  the chief engineer
  10. Robert Muldoon- the park warden
  11. Henry Wu- the chief geneticist
  12. Dr Harding- the veterinary surgeon
  13. Tim Murphy

Lex Murphy- John Hammond’s grandchildren

 

  1. The Dinosaur Hunters

Dr Alan Grant, a paleontologist, was examining a tiny bone. It was a bone from a dinosaur which had lived 75 million years ago. One paleobotanist, Dr Ellie Sattler who used to help Alan study, told him that a man called Bob Morris had come from the Environmental Protection Agency. He told that a billionaire called John Hammond was interested in amber and he had spent $17 million buying it. And there was another thing. He owned an island near Costa Rica. The island is 160 km from Costa Rica. It’s called Isla Nublar, or Cloud Island, because it’s always covered in thick fog.

Grant informed the lawyer that Hammond gave him about $30000 a year for the work on dinosaurs. A lawyer called Donald Gennaro who was working for InGen’s had called Grant and had promised to pay $50000. He told him that he was planning a museum for children. InGen had sent two very powerful Cray XMP supercomputers and Hood gene sequencers to Isla Nublar. Each machine cost half a million dollars and they have sent twenty-four. Hood gene sequencers find genetic sequences from samples of DNA. There were companies that wanted to do genetic engineering which was dangerous. So that companies went to countries where there were no laws about genetic engineering. They didn’t know what InGen and Hammon were doing on Isla Nublar.

Just after Morrison drove off, a doctor from the University of Columbia sent him a fax. There was a fax with an X-ray of a lizard. There hadn’t been a lizard like that on Earth for more than 200 million years. It used to live in the Triassic period. That looked like a comsognathus. It was found on Cabo Blanco Beach in Costa Rica. The lizard attacked a ten-year-old girl on the same beach. They didn’t know whether it was a real one or a fake.

Suddenly the phone rang. It was Mr. Hammond. He invited Alan to his marvelous park which would be a resort or animal park. He told Alan not to tell anyone about the lizard. He promised to give $60000 for his job. And on the following day Alan was going to Chateau airport. So, what secrets are awaiting us?

2. The Consultants

Donald Gennaro was telling his boss that the computer system didn’t work properly and the resort place wasn’t going to open on time. Many children had invested money in Hammond’s resort. Something wrong was happening there.

At that time Ellie and Alan were looking at the parcel of information which Hammond had sent about Isla Nublar. The island was long and narrow. There were roads, tunnels and lakes. The island was divided into 5 sections. Between the sections there were roads and between the roads and the sections there were concrete moats and electric fences.

Soon they met Hammond. He was 75 years old. He told them that there were 238 animals and 15 various species.

While they were going to Isla Nublar a man was waiting for a lawyer from Biosyn Corporation. That man worked for the InGen. He was going to steal something from InGen for the Biosyn Corporation. Biosyn was going to pay him $1500000. He had to steal embryos of all 15 species.  The lawyer gave the thief a counter. He could steal the animals and place them inside it. There would be a boat at the east dock of the island on Friday night. The thief agreed and took the rest of the total money- $750000.

Dinosaur’s embryo

Hammond’s plane was flying to Isla Nublar. A man called Ian Malcolm got on. He looked like a rock star but he was a famous mathematician. He was exploring the chaos theory. And this was what he told Hammond. – “The weather is a complex system. Scientists used to say that they couldn’t predict the weather because they didn’t understand complex systems. Now scientists understand a lot more about complex systems and they have learned that very small changes are always happening in complex systems. These changes cannot be predicted. These changes make something else change and then something else changes and so on and on. If scientists do an experiment on a complex system then repeat the same experiment they get very different results. This happens because of all these tiny unpredictable changes. Chaos theory is about all the unpredictable changes scientists find in complex systems. Hammond’s island is unpredictable. It’s like a zoo. No one can predict what will happen with animals and living things. Hammond’s company- IngGen has tried to make the island safe”. Things will start to go wrong. But what was happening on Isla Nublar?

  1. Isla Nublar

The group continued its way to Isla Nublar by helicopter. A mathematician called Dennis Nedry joined the scientists. He was fat and unfriendly. No one liked him.

The island was covered with fog and the hills were about 600 m high. When they landed on top of one hills, a man called Ed Regis met them. He was the island’s publicity manager. His job was to look after visitors to the resort.

Suddenly Grant saw a tree trunk in the distance. It had no leaves but it started to move and turned towards Grant. But it wasn’t a tree, it was a giant dinosaur called apatosaur which was 15 m high. Malcolm thought that they were machines. But they weren’t. They were moving quickly and were making trumpeting sounds. Apatosaurs were kind of welcoming them to the island. Soon they noticed a board which said: “WELCOME TO JURASSIC PARK”.

Of course, Gennaro had known for years what Hammond had been doing on Isla Nublar. But he had never believed it could be real.

Now they had to go to Safari Lodge where they could have a rest. But they still had questions in their minds. No one could create animals without DNA. And no one could get it from fossils. All the dinosaurs had been eliminated!

Safari Lodge was like a prison. The windows and the skylights were very small and there were barns over them. The visitors couldn’t feel save there because they didn’t know whether the enclosures were safe or not. They hadn’t forgotten the escape of the biting velociraptor which had escaped from the island.

The group gathered in Visitors’ Centre. It was a two-storeyed building. There was an exhibition: there were pictures on the walls and a big sign saying: “WHEN DINOSAURS RULED THE WORLD”. There was a model of a tyrannosaur rex. It’s the mightiest dinosaur. Tyrannosaur Rex

Soon they heard a helicopter’s sound. Dr Hammond’s two grandchildren visited him. Tim was 11 years old and he was wearing glasses. Lex was 8 years old. Her hair was blonde and she was wearing a baseball cap. They have been informed that they were going to visit a resort place and they didn’t know that this place was full of fierce animals. No one knew what disasters were awaiting them!

  1. How to Make a Dinosaur

Regis, Nedry, Ellie, Malcolm continued their way to the Extraction room. They passed a sign saying: “NO ENTRY. AUTHORIZED PEOPLE ONLY”. Regis used a security card to unlock the door. Inside, there  were microscopes and shelves full of yellow stones. They met John Arnold (the chief-engineer), Robert Muldoon (the park’s warden who looked after all the animals) and Henry Wu (the chief genetic). Amber

Wu knew all about the genetic engineering that they were doing there. Everybody wanted to know where they got dinosaur DNA from. So, Wu picked up one of the yellow stones. He told them that it was amber and they were getting the amber from that stone. Many millions of years ago the sap from the trees hardened. That hard substance was called amber. Sometimes the sticky sap from the trees caught insects before it became like that. Some of those insects had fed on animals- dinosaurs. So, dinosaur blood was inside those insects. Dr Wu took the visitors to a microscope. When they looked through it they saw a small fly in a piece of amber. Dr Wu pushed a long needle into the amber and the fly. Then he was able to extract some blood from the fly. They had been extracting blood from insects in amber for five years.  Taking blood from the mosquito

Wu led them to another room. There were two tall towers and big metal boxes around the walls. The boxes were Hood gene sequencers and the towers were Cray XMP supercomputers. Unlike the other computers, it would take them a few hours to finish their job. And their job was to work on the DNA from the blood and repair the DNA chains. They needed to make a whole chain of dinosaur DNA. There are about three billion pieces in a whole DNA. It would take scientists years to find all the pieces. But those powerful computers did that work. The DNA in most animals is quite similar. So they look at the pieces of dinosaurs’ DNA. Then they look at the DNA of different animals. If there is a hole in DNA lines, they need to repair that. Those supercomputers can check millions of pieces of DNA. They remember lots of different types of DNA. They remember lots of different types of DNA. They will search in their memories and find a place of chain which looks the same. And after that they just fill that empty place and the DNA is complete.

DNA model

Then he took them to another room with a sign saying: “FERTILIZATION”. There were dinosaur embryos which were put into several eggs. If anything went wrong he could inject poison into the eggs and kill the animals.

He led them to the Hatchery room where the dinosaurs were born. There were rows of eggs and the temperature there was very high.

After that they went to the nursery. There were many incubators and each of them had a new-born baby inside. Wu told that the velociraptors (the new-born dinosaurs which were laid in the incubators) are very fierce when they grow up into adults. But at that moment they were just friendly babies. And so Tim took one baby velociraptor and hugged it warmly.

Baby velociraptors have a little “tooth” on their nose. That helps them to break the shell of their egg when they are born. Compsognathus (the one that escaped from Jurassic Park) eat the droppings of larger animals. And apatosaurs’ droppings are ten times larger than elephants’ droppings. He told them that the dinosaurs in Jurassic Park couldn’t breed because there were only females. The scientists could control everything in Jurassic Park, so they created only females.

They went to the Control room. They could watch everything that was going on there due to special cameras. While they were going to watch the raptors they heard a sound of a very large generator which was gaining electricity for the whole island.

Outside they saw some fierce raptors in enclosures. Their skin was dark yellow with browns stripes and they had long noses and very sharp teeth. Suddenly, one of them attacked the group. But they were hit to the electric fence with 4 m high so hard that sparks flew up. But they weren’t hurt. They were making hissing sounds like snakes. The angry dinosaurs wanted to kill them!

  1. The Control Room

They returned to the Control Room where Nedry was working at his computer. He showed them how they were controlling the park.

Next to him was a huge map. That showed the whole island. He pushed a key and immediately there were lots of blue lines on the map. The lines showed them the movements of the young tyrannosaurs. It was in the south-east of island, near the lake. He pushed another key and another line appeared. It showed the movements of the adult tyrannosaurs. That system was making them sure that they couldn’t lose any animal. There were sensors with detect movements and there were video cameras. The computer checked the video pictures and recognized the different species of dinosaurs. It counted all the animals in 15 minutes. There was a square on the screen.

Total Animals 238  
Species Expected Found
Tyrannosaurs 2 2
Maiasurs 21 21
Stegosaurs 4 4
Triceraptors 8 8
Compsoghnathids 49 49
Athnelia 16 16
Velociraptors 8 8
Apatosaurs 17 17
Hadrosaurs 11 11
Dilophosaurs 7 7
Pterosaurs 6 6
Hyphsilophontids 33 33
Euplocephalids 16 16
Styracosaurs 18 18
Callovosaurs 22 22
Total 238 238

If an animal died, the computer told them in a few minutes. There were sensors in 92 percent of the park. There were places where they couldn’t put sensors. It was Jungle River. There were deep moats and extremely powerful electric fences around the enclosures. So, no animal could pass them. But if an animal escaped from the enclosure, the park warden, Muldoon, would stop them with tranquilizer gun. Those would not kill them but would knock them down and make them sleep. The dinosaurs were very expensive to make.

The system ran on electricity from its own generator. If the main generator stopped working, an emergency generator could be used which would provide power while the scientists were mending the main one. But Malcolm told them that everything was going wrong and soon they would notice it.

Tranquilizer guns

Hammond was already bragging about his park when they heard some terrible news. A worker was blinded by the prison from a dilophosaur. They found that dilophosaurs can spit their prison 15 m so that an animal is paralyzed. If the visitors to the park kept their vehicles’ windows closed no one would be hurt. Muldoon wanted to destroy the raptors because they were too dangerous and they could open doors and jump very high. They had escaped from all the enclosures they had made for them. They hunted together and killed three workers. But Hammond had secret launchers which could stop them.

Dilophosaur

They had been thinking that dinosaurs were very stupid. But at that time they understood intelligent and dangerous they were.

Hammond was very proud of his park and didn’t believe if anything could destroy it. He told them that in the future two more “Jurassic Parks” would be built in Europe and Japan! He was a very ambitious man and wanted more and more money.

  1. The Tour in the Park

Ed Regis, the publicity manager, took them to the road. At that moment two large vehicles came up and stopped in front of them. There were no drivers. A voice from a loudspeaker announced that each vehicle had four seats. Regis told them that they had 30 of those land-cruisers. They ran on electricity. They got it from a rail in the road and couldn’t leave the visitors’ road. They had two petrol vehicles-Jeeps, which could be used if they had to. There were also maintenance trucks which they kept about 2 km away. There was a separate road for the Jeeps and the trucks. There were computers, walkie-talkies and a strange-looking pair of goggles inside each vehicle. They could talk to the Control Room using a radio linked to the computer. The computer was like a guide. The land-cruisers slowly started moving. They started their journey looking at various dinosaurs. First they saw psilophodontids. They were so funny that Tim and Lex laughed. Then they saw flying pterosaurs with long necks and with yellow and black spots on their bodies. Triceraptors were very boring and couldn’t move fast. And finally they were going to meet 2 huge tyrannosaurus rexes. They heard a sound of a frightened goat. The dinosaur appeared. It had enormous jaws and teeth and it was going to eat the poor animal.

Jurassic Park’s land-cruisers

It was going to rain. They were going to see some sauropods and hadrosaurs.

Hadrosaurs                                                                         Sauropods

Suddenly, they saw a man who was examining a huge animal. It was a saick stegoasur. It was 6 m long. Its head was very small and it looked silly. There were long spikes along its tail. Dr Harding told them that the dinosaurs were getting sick every six weeks and they couldn’t find out why. Ellie looked at the animal’s eyes and tongue. It had been eating berries from some poisonous bushes. He understood what was wrong. The dinosaurs used gizzard stones. When they picked up new gizzard stones from the ground they also ate the berries. Some reptiles don’t use their teeth to break up their food. They swallowed stones with sharp edges and used them instead of teeth. When the stones are smooth and round they spit them out and swallow new ones. Stegosaurs had to do the same thing. Stegosaurs

They found pieces of shell from a dinosaur egg. The dinosaurs were breeding: Malcolm told the Control Room to check the number of the dinoasaurs. While they were waiting the computer to show the number Malcolm continued speaking. He told them that he had known exactly that the animals were going to breed. Because something wrong was happening there. At that moment some information came onto the screen of the computer in the Jeep. There was a square. Th ebottom line of it showed: Total expected-238. Total found-238. Malcolm told to look after 239 animals. A moment later the screen changed. It showed: Total expected-238. Total found-239. The number of compsognathids had gone up by one. Then they searched for 300 animals. The number onn the creen started to change. It stopped at a total 292. The screen showed:

Total Animals 292  
Species Expected Found
Tyrannosaurs 2 2
Maiasurs 21 21
Stegosaurs 4 4
Triceraptors 8 8
Compsognathids 49 65
Othinielia 16 23
Velociraptors 8 37
Apatosaurs 17 17
Hadrosaurs 11 11
Dilophosaurs 7 7
Pterosaurs 6 6
Hypsilophodontids 33 34
Euoplocephalids 16 16
Styracosaurs 18 18
Callovaurs 22 22
Total 238 292
     

They had more maiasurs, hypsilophotids, compys and othnielias. And they had 17 raptors instead of 8! Grant asked Dr Wu if he had used frog DNA to repair the dinosaur DNA. But why did he ask that? We’ll find that soon!

  1. Death in Jurassic Park

It was getting dark and the group started to go back to Safari Lodge. Soon it turned up that the thief who was going to steal the embryos was Nedry. He planned to switch off the computers of the Control Room and, so, all the electric fences, video cameras, sensors and door locks wouldn’t work. He was going to do all that evil things only stealing the embryos. He had to steal them in 10 minutes. And after that he would turn on the electricity and no one would know about that. He did that and ran away from the room. But he forgot to turn on the electricity! He ran into the forest and got lost. Where was the east dock situated? He decided to return to the Control Room and continue his job the following day. But it was very dark. Suddenly, he heard a hooting sound. It was a dinosaur! Nedry started to run. But he felt something sticky hit his chest. The dinosaur had spat at him. He tried to get that sticky spit off his chest. Then the dinosaur spat at his face. He was blinded. He was suffering and his last hope was all that would end soon. And it did.

  1. The Attack

Two land-cruisers stopped. Grant and Malcolm saw that the children were pointing at a ship. It was going back to Costa Rica. The kids saw animals on board the ship. They were about 60 cm high. They were velociraptors. Those were extremely dangerous animals and they had killed three workmen. They wanted to get connected to the Control Room but they couldn’t. They could hear only crackling noises from the radio. Quickly they decided to go back to the Control Room, but, suddenly, all the lights went out. It was he time when Nedry was doing his evil work. They couldn’t see anything. Tim put on the night-vision goggles. They had stopped on a hill near the tyrannosaurs’ enclosure!

It started to rain. Tim was looking through his goggles and he noticed the head of the adult tyrannosaur which was standing by the fence. It was looking over the fence at the land-cruisers.

They had to do something. The power was off. The fence wasn’t electrified anymore. They lit the flashlight and saw the dinosaur take another step forward. Suddenly, it attacked the kids’ land-cruiser. It picked up the vehicle up in his jaws. The vehicle went up in the air and Lex fell against a door which opened. Tim saw her fall into the mud of the road but he couldn’t do anything to help her sister. The vehicle fell from the dinosaur’s jaws, crashed and stopped working. Malcolm got out of the car and the dinosaur threw him into the air. Grant got out of the car, too. But he couldn’t see the dinosaur. The animal kicked the land-cruiser. Grant was also hit by it and flew through the air.

Tim opened his eyes. He was lying against one of the doors of his land-cruiser. The cruiser, itself was on a tree 6m above the ground. He moved to the door in the back of the land-cruiser, opened it and began to climb down the tree. He found his goggles in the wreck of the cruiser and started to call for help. He found his sister crying. Soon they saw Alan. He was very worried about the kids. Suddenly they heard a cough. It was Ed Regis. He was standing very still, close to a tree. The young tyrannosaur found him. It knocked Regis to the ground. The mischievous dinosaur was playing game with him. Regis was screaming at the top of his voice. But soon the screaming stopped and the dinosaur lifted its head: it was holding Regis. Blood was dripping down from its jaws. Grant made the children run. But everybody was tired. They decided to go to the Control Room. But they were still in the tyrannosaurs’ enclosure. They were passing the sensors. But none of them worked. None of the red lights came on. They passed sensor number T/S/04 then T/S/03, T/S/02, T/S/01 and they reached the sauropods’ enclosure. They reached the fence. The power was still off and they could pass it. But there was a moat and they got into it. The water was cold and dirty. The building was a shed filled with hay food for the animals. The children and Grant lay down on the hay and slept.

  1. Power Off

It was Friday evening. At the same time as the power, as the power failed in the park, all the screens went off in the Control Room. They couldn’t use the walkie-talkies to speak to the land-cruisers. Nedry was gone. They were sure that it was his entire fault, because the embryos from the Fertilization Room and a Jeep were gone. Soon Wu checked the records in the Fertilization Department. Grant was right. He did use frog DNA to repair the dinosaurs’ DNA. There was frog DNA in some of the dinosaurs that they had made. But what did it mean?

On the other day everyone was worried. Regis dead and Malcolm was badly hurt. They had to call a helicopter from Costa Rica or else he would die. They found that the tyrannosaur was moving to sauropods’ enclosure. Hammond was worried that the dinosaur would kill all the animals of the park. He was more worried about his dinosaurs than he was about his grandchildren! Arnold was doing his best to bring back the electricity and, finally, at 5 a.m. he had a success. He brought the electricity back. Nedry had written commands that would shut off the systems. When Nedry had got what he wanted the program was going to remove all his secret commands. If he had got back, they would never have known what he did.

  1. The Chase Through the Forest

Grant, Tim and Lex woke up. They found themselves in sauropods’ maintenance building. They had to go to the Control Room. They found tranquilizer guns, an inflatable raft in the closest jetty. It would be safer and faster to travel on the river.

Unfortunately, at the time they were preparing for the return, they noticed the sleeping dinosaur. Grant asked them not to make noises. But Lex had to cough and she did. They saw the adult dinosaur attacking them. Grant fired a dart as the dinosaur’s head appeared. But there was another roar. The rex found a body of one hadrosaur and was starting to eat it. It disappeared with the hadrosaur’s meat hanging from its mouth. There was a strong current in that river so it was taking them away to the Control Room. The trees along the river’s bank were very tall.

But the tyrannosaur attacked them the second time. But the tall trees were too close together and the dinosaur’s body couldn’t get through them. They escaped from the dinosaurs’ king and saw other dinosaurs. They were hadrosaurs and could spit at them and kill them. Grant told the children to y down and so the predators couldn’t notice them. And they were alive.

  1. The Tyrannosaur Again

At 8 a.m. Muldoon, Arnold, Wu gathered in the Control Room. They were worried because the blue lines on the map showed that the adult tyrannosaur was in the sauropod’s enclosure. They couldn’t tranquilize it with guns because it was impossible (the weapon worked only on animals which weighed 20 kg. The big rex weighed 8 tons). They couldn’t even kill it with rocket launcher: Nedry had taken the Jeep where the weapons were kept.

Muldoon and Gennaro prepared for going to the sauropods’ enclosure. They found Nedry’s body lying on the ground in sector 1104. It had been eaten by some raptors. They took his Jeep, weapons and didn’t even bury the body. Suddenly they noticed the tyrannosaur. It was following them. Muldoon opened the huge metal canister. It had a big needle at one end and a heavy weight at the other.  He aimed at dinosaur while Gennaro was driving the car. He fired for 2 times but he didn’t hit the animal. He fired again. This time the needle went into the rex’s skin. But the animal didn’t fall to the ground. The tranquilizer gun wasn’t working! They started driving off so fast and the rex stopped chasing them. They headed to the Safari Lodge.

While they were going back to get some canisters from the Safari Lodge Lex, Tim and Grant were floating on the Jungle River. Soon they found a waterfall. It was the edge of the river! Grant used oars and tried to stop the raft. It hit a rock on the edge of the waterfall and stopped. And there, at the bottom of the waterfall, was the big rex! The current was too strong. Grant couldn’t hold the raft and three of them fell down and down. Grant and Tim fell to the cold winter. But Lex wasn’t near them. She was next to the dinosaur’s horrible tail. They approached her. But she wasn’t moving. She coughed and water came out of her mouth. Tim started to cry but Lex opened her eyes and smiled. She was okay.

Grant noticed a path that went up next to the waterfall and let the children go there. Soon they were on a small lodge behind the water. There were metal pipes and noises from electrical machinery. And there was a metal door in a concrete wall. It was a part of the park. The builders had made the waterfall when they mad the Jurassic Park. On the wall Grant found a keypad. He pressed some numbers and the door opened. Grant entered the room but the door suddenly closed behind him. There was a torch and a maintenance car vehicle. But suddenly a velociraptor attacked him. Grant knocked the animal down with a tranquilizer gun. It was male! (Do you remember that all the animals in Jurassic Park were meant to be females so they couldn’t breed.) Grant wanted to go back to the children. But they had a problem and couldn’t help him open the door. They were staring at the tyrannosaur! They didn’t move. But a thick, black tongue came out of the animal’s mouth. It wrapped itself around Tim’s body. The rex tried to pull the boy towards it mouth. Lex tried to pull her brother back but she wasn’t strong enough. Then suddenly the tongue let go of Tim. The rex disappeared. But why?

The door opened and Grant came back. The power was off again. They looked down into the pool. The dinosaur was lying in the water. It was 10.15. So, they had 45 minutes to get back to the Control Room and recall the ship. They had to use the electrical car. They picked up the young raptor from the tunnel. Scientists had made only male females. They needed to prove them that the dinosaurs were breeding.

At that time Muldoon and Gennaro were back in the Control Room. They were looking at a computer that was searching for the big rex. The cameras showed the rex standing in the pool at the bottom of a waterfall. Then, very slowly, the tyrannosaur fell and lay on its side in the pool. Muldoon hit it with a tranquilizer. But, suddenly, all the lights went out. A message on the screen said: EMERGENCY POWER LOW. And after a moment it said: EMERGENCY POWER FAILURE. They had been using the emergency power when the lights went out. So, that supply had finished. They needed to switch on the main generators. But it was situated next to the enclosure where the raptors were kept!

  1. The Battle With the Raptors

Arnold and Malcolm were going to the generator building to switch on the main power back on. The electrical fences had been off for 5 hours and the raptor were out of their enclosures. They had only 6 rockets for the rocket launcher and there were 8 raptors. Outside the building there were 3 raptors. Muldoon killed one of them. He put another rocket into the launcher as the two of other raptors got ready to attack him and Gennaro. But it was too late to fire. Muldoon turned and started to run. He fell and felt a terrible pain in his foot. A raptor followed him and he fired at it. Gennaro ran away towards some trees. One of the raptors killed Arnold and one attacked Gennaro and he was badly injured.

At that time Hammond was taking care of Malcolm. He was groaning with pain. He told Hammond that it was a disaster and he had predicted everything before. Hammond wanted to earn money. And disasters happen when people want to get rich by using science. The Earth is four billion years old. It has survived many disasters. It will survive what man does to it. It will survive longer than man. We don’t have the power to destroy the Earth or to save it. But can we save ourselves?

The electrical car carried Grant and the children along the tunnel and stopped near the Visitors’ Centre. All the windows were broken and the doors were locked. The security guard was lying dead on the ground. They called Ellie and told her that they were safe. The raptors were on the roof. They could break through the metal bars because they were not electrified and couldn’t harm them.  Grant took his torch and went to the generators’ building. He found 2 buttons, one red and the other yellow. He pressed them and there was a humming voice. He could make the generators work again. But the lights didn’t come on because everything had to be reset from the computer in the Control Room. So, Malcolm had to go there to bring back the lights. But Ellie told him that there were raptors between him and the Visitors’ Centre. They had a plan: they would make voices and the raptors would follow them to the Safari Lodge. Then he could switch the system on.

They all reached the door of the Safari Lodge safely- Ellie, Muldoon, Harding and Wu. The raptors followed them. But soon they turned around and started to walk away. They were very smart and knew about their plans. Ellie wanted to give her life for them. He ran outside. She was waving her arms and shouting. But the raptors didn’t attack! Soon the men saw a raptor jumping down from the roof and landing behind Ellie. It was going to kill her! But valiant Harding ran out and pulled Ellie inside. He saved her life. Soon the big raptor’s jaws cut his body. But for his courage, the woman would be eaten by the raptor.

  1. Power On

At the same time when Malcolm returned the electricity back, Tim and Lex were safe in the Control Room. A light appeared on the screen and there was written the time: 10:47:27. They had only thirteen minutes to recall the supply ship. Then Muldoon called them. Tim knew a little about computers. He turned off the walkie-talkie and pressed  walkie-talkies

some keys on the keyboard. But nothing changed. Then he touched the screen and word appeared. He touched some of them: VIEW and the video screens showed camera pictures from all over the park. Another screen showed the supply ship. He pushed GRID RESET and screen showed a map of the park and buildings. He touched SAFARI LODGE. He wanted to bring back the electricity so the fences could kill the raptors on the roof. But the screen gave a message: COMMAND IMPOSSIBLE.

Suddenly Lex screamed at Tim to g to her direction. They opened the door and saw three raptors at the end of the corridor. The children turned to go back but the door was shut and locked. It meant the security locks were working again! One guardian was lying dead on the floor. Tim took a security card from his belt. But the raptor noticed them. They ran to another corridor, and then to another when a voice said that everything was okay. It was Grant and Gennaro. When the raptors saw more people they stopped. Gennaro led the kids to the Control Room.

Tim immediately got down to work. He touched ELECTRICAL MAIN. A message said: MAIN POWER ACTIVATED. Then Tim touched GRID RESET and SAFARI LODGE. The wide screen showed the roof of the Safari Lodge. Sparks and smoke came from the bodies of the raptors. The bars were electrified again!

Then they recalled the ship. Gennaro called his boss in San Francisco and called the authority in San Jose. Isla Nublar had to be destroyed. Soldiers and helicopters would go there to kill the animals!

The three raptors which followed them were killed. Grant had injected poison into some eggs and had rolled towards the raptors. She had got the eggs from the Fertilization Room.

Many people had died in Jurassic Park. Tim pressed some keys and the computer showed the number of the dinosaurs.

Total Animals 292  
Species Expected Found
Tyrannosaurs 2 1
Maiasurs 22 20
Stegosaurs 4 1
Triceraptors 8 6
Compsognathids 65 64
Othnielia 23 15
Velociraptors 37 27
Apatosaurs 17 12
Hadrosaurs 11 5
Dilophosaurs 7 4
Pterosaurs 6 5
Hypsilophadontids 34 14
Euplocephalids 16 9
Styracosaurs 18 7
Callovosaurs 22 13
Total 292 203

The Jurassic Park was going under control! The animals were behaving like they did millions of years ago. The meat-eaters were eating the plant-eaters.

  1. Control of the Island

It was late afternoon and Grant, Ellie, Gennaro and Malcolm were in the Visitors’ Centre. There was a little raptor in a cage. Its colors were changing, because it was born in the park. They have used parts of frog DNA to repair the dinosaur DNA. Some frogs can change from males to females, do that’s why the animals could breed.

They let the animal go away and followed it. They stopped near a rock with a big hole. Ellie entered it and disappeared. They all followed her.

Hammond got bored of staying in the Safari Lodge. Everything was quiet and there were no sounds of dinosaurs anymore and he decided to go out. But suddenly, there was a roar of a tyrannosaur. He was afraid and began to run towards the forest. But he fell and broke his leg.

He couldn’t move. Some sounds came from his walkie-talkie. It was Lex and Tim. They were playing in the Control Room while their grandpa was dying! He tried to climb up the hill. Suddenly there were sounds from compys. They were very dangerous and could spit poison. They attacked Hammond and bit his hand. At first, it was very painful, but he couldn’t feel anything because he was falling asleep.

At that time Hammond’s grandchildren were playing in the Control Room. Tim pushed a button and there was a sound of a tyrannosaur. It was the same roar that was heard by Hammond. It meant that there wasn’t any tyrannosaur and all Hammond’s death was in vain!

  1. The End of the Park

There were green eyes in the hole. Those were eyes of dinosaurs. There were 33 raptors. 6 of them were adults. Suddenly the young raptors started to squeak and run in panic. They ran out of the cave. The scientists followed them and soon they were on the shore of the Pacific Ocean. That was the way they escaped from the enclosures. There was a ship in the horizon. The dinosaurs wanted to leave the island. They were behaving like birds and wanted to migrate. But no one guessed why.

The suddenly, several helicopters came towards them. There were soldiers inside them and Malcolm, Harding and Muldoon, too. The soldiers were going to bomb the island. The helicopter took the scientists with them and flew away from the island.

From above Grant could see the tyrannosaur eating a hadrosaur. Soon they heard some explosions. Everything on the island was burning. Through the fog and darkness, Grant saw Isla Nublar for the last time.

The End

Աշխարհագրության կիսամյակային աշխատանք

Image

 

1. Գետի ակունքի բացարձակ բարձրությունը 1900 մ է, գետաբերանինը` 350 մ, գետի երկարությունը ` 120 կմ է: Հաշվել գետի անկումն ու թեքությունը:

1) 1900-350=1550 (անկում)

2) 1900/120= 15 (թեքություն)

 

2. Քարտեզի մասշտաբը 1: 500.000 է, A ից B հեռավորությունը բնության մեջ` 150 կմ է, որքան կլինի այն քարտեզի վրա:

1500000-100

150000-X

X=100×150000

1500000

X=1սմ

Պատ.՝ 1սմ:

 

3. Բացատրել արևադարձային լայնություններում անապատների առաջացման պատճառները:

 

Քանի որ Աֆրիկայի հյուսիսային և հարավային մասերում (արևադարձային շրջաններում) կա բարձր ճնշման դաշտ (սա բացատրվում է տաք եղանակի առկայությամբ, որտեղ ճնշումը բարձր է), սրանցից առաջանում են պասսատներ, որոնք փչում են դեպի հասարակածը՝ տանելով իրենց հետ ամբողջ ջերմությունը և որ այդ շրջանները, որոնք կարող էին ստանալ այդ մասերը:

4. Բացատրել թե ինչու է ամենաչոր մարցամաքը համավում Ավստրալիան

 

Առաջին հերթին Ավստրալիան արևելքից կարող էին ջերմացնել տաթ հոսանքները, բայց, այդ մասով ամբողջովին շրջապատված լինելով Մեծ Ջրբաժան լեռներով, դրանք հնարավորություն չեն ստանում տեղումներ ստանալ: Արևմուտքից էլ այն ամբողջովին շրջանցվում է սառը հոսանքներով:

Հայ միջնադարյան արվեստը

vorotnavanq-0

Արվեստի ճյուղերից ընտրել եմ ճարտարապետություն, քանդակագործություն և նկարչական արվեստ։

Բագրատունյաց արքայատոհմի հաստատումը Հայաստանում հիմք է հանդիսանում խաղաղ, առանց պատերազմների ժամանակաշրջանում նոր արվեստ, գիտություն զարգացնելու համար։

Արաբական տիրապետության ժամանակ Հայաստանում ճարտարապետությունը լավ չէր զարգանում։ Դրա զարգացումը սկսվեց IXդ. վերջից և Xդ. սկզբից։

Վասպուրականում բարեկարգվում են Վան և Ոստան քաղաքները։ Աղթամար կղզում մի նոր քաղաք է հիմնվում։ Հիանալի էին կառուցված արքայական տաճար, եկեղեցու շենքը և կղզին ծովից բաժանող ու ծովախորշ առաջացնող պարիսպը։

Շիրակում հիմվում և արագորեն սկսում է զարգանալ Անին։ Քաղաքում կառուցվել էին թագավորական բազմահարկ պալատ՝ օժանդակ շենքերով, քարվանասարաներ, կամուրջ Ախուրյանի վրայով, Կաթոլիկե եկեղեցին, Գագկաշեն եկեղեցին ու բազմաթիվ այլ շենքեր։ Իզուր չեն Անին անվանում <<հազար ու մի եկեղեցիների քաղաք>>։ Կար ջրմուղ, որ բացառիկ երևույթ էր հայկական միջնադարյան քաղաքների համար։

Image Ախուրյանի կամուրջը

Image Անիի մայր տաճարը

Սելջուկների արշավանքների պատճառով Հայաստանում կանգ է առնում շինարարությունը, բայց Զաքարյանների իշխանության օրոք ամեն ինչ վերականգնվում է։  Կառուցվում են եկեղեցական շենքեր, կամուրջներ, բերդ-ամրոցներ, ինչպես օրինակ՝ Ամբերդի ամրոցը, Սանահինի կամուրջը, Թալինի և Սելիմի լեռնանցքերը քարվանսարաները, Կեչառիսի, Օհանավանքի, Սաղմոսավանքի եկեղեցական շենքերը և այլն։ Առանձին վանքերից բացի՝ կառուցվում են նաև վանական համալիրներ, որոնց կից գործում էին ուսումնագիտական կենտրոններ։ Նշանավոր էին վիմափոր Այրիվանքը (Գեղարդավանք), Սևանը, Գոշավանքը, Սկևռան։

Նշանավոր ճարտարապետներից էին Մանվելն ու Տրդատը։ Մանվելը կառուցել է Աղթամարի Սբ. Խաչ եկեղեցին։ Նա <<այր էր՝ լի իմաստութեամբ և զորաւոր>> իր գործում, <<ճարտարապետ հանճարեղ>>։ Իսկ Տրդատը հիմնականում աշխատում էր Անիում։ Նրա նախագծով է կառուցվում Անիի մայր տաճարը՝ Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին (1001)։ Տրդատը նաև վերանորոգել է Կ. Պոլսի Սբ. Սոֆիայի տաճարի գմբեթը, որը վնասվել էր երկրաշարժից։ Վերանորոգումից հետո գմբեթն ավել գեղեցիկ է դարձել և <<պայծառ, քան առաջինն>>։

Հայերը վերցնում են Մերձավոր Արևելքի ժողովուրդների ճարտարապետությունից, յուրացնում են նրա որոշ ձևեր և ստեղծում իրենց ինքնատի ճարտարապետական ոճը։ Սա էլ իր հերթին ազդեցություն է թողել այլ ժողովուրդների ու երկրների ճարտարապետության վրա։

Հայաստանում քաղաքները բաղկացած էին լինում երեք մասից՝ միջնաբերդից, բուն քաղաք (շահաստան) և արվարձան։ Առաջին երկուսը պարսպապատվում էին, իսկ արվարձանը տեղակայված էր լինում բուն քաղաքից դուրս։ Թագավորական և իշխանակն պալատները, մեկ առանձին եկեղեցի, մթերքի շտեմարաններն ու զենքի պահեստները գտնվում էին այստեղ։ Իսկ շահաստանում գտնվում էին հասարակական շենքերը, խանութները, արհեստավորները, վարչական շինությունները։

Զարգացավ նաև ամրոցաշինությունը։ Միայն Կիլիկիայի տարածքում կար հարյուր տասներկու բերդ։ Ամրոցները բաղկացած էին երկու մասից՝ միջնաբերդից և բուն ամրոցից։  Միջնաբերդում իշխանական դղյակն էր տեղակայված, իսկ բուն ամրոցում՝ զինվորների համար նախատեսված շինությունները, արհեստանոցները և այլ շինություններ։

Քանդակագործություն։ Քանդակները դրվում էին եկեղեցիների, շենքերի պատերի։ Միջնադարում դրանք չէին դրվում քաղաքների հրապարակներում կամ շենքերի առջև։ Պատկերվում էին ոչ միայն աստվածաշնչյան թեմաներ, այլև՝ աշխարհիկ թեմաներ։ Քանդակում էին մարդկանց, կենդանիներին, բույսերը։ Որպես օրինակ կարող եմ բերել Աղթամարի Սբ. Խաչ եկեղեցին, որի պատերի վրա քանդակված են խաղողի մշակության ընթացքի մասին պատմող պատկերներ՝ որթի տնկումից մինչև խաղողի ստացումը։ Պատկերված են նաև դրվագներ Աստվածաշնչի Ծննդոց գրքից մինչև Ավետարանները։

IX-Xդդ. խաչքարերի արվեստը դառնում է քանդակագործության մի ճյուղ։ Սա յուրահատուկ է միայն հայկական մշակույթին։ Քարե սալի վրա պատկերվում էր քրիստոնեական խաչ, որը զարդարվում էր տարբեր զարդանախշերով։ Խաչքարերը կանգնեցվում էին մի կարևոր իրադարձության առիթով, նշանավոր գործիչների հիշատակին կամ էլ որպես մահարձան։ Նշանավոր խաչքարագործ վարպետներից էին Մոմկիը (Նորավանք) և Պողոսը (Գոշավանք)։

Image   Image

Image

Նկարչական արվեստ։ Մանրանկարչություն։ Մեզ հասած ավելի քան քսանհինգ հազար հայկական ձեռագրերի զգալի մասը ունի մանրանկարներ։ Աստիճանաբարմարդկանց ճաշակը և կուլտուրական մակարդակն ավելի էր բարձրանում, և նկարազարդ գիրք ունենալը գնալով ավելի էր պահանջվում։ Ինչպես հիմա եկեղեցի կառուցելը, այնպես էլ առաջ ձեռագիր պատվիրելը դարձել էր աստվածահաճո գործ և մեղքերի թողության երաշխիք։Այստեղ նույնպես պատկերվում էին դրվագներ Աստվածաշնչից։ Կիլիկիայում գործում էին Թորոս Ռոսլինն ու Սարգիս Պիծակը։ Թորոս Ռոսլինի <<Ճաշոց>> գրքի նկարները մանրանկաարչության գլուխգործոցներից է։ Մանրանկարիչներին կոչում էին նաև ծաղկող։ Ամենահայտնի ծաղկողներից էին Մարգարը (հավանաբար՝ Անի), Սիմեոնը (Նախիջևան), Մոմիկը և Թորոս Տարոնեցին (Գլաձոր), Օգսենի (Կիլիկիա), Մանվելը և Ծերունը։

Որմնանկարչություն։ Արքայական տները, եկեղեցիներն ու այլ կառույցները դրսից և ներսից զարդարվում էին որմնանկարներով։ Այսպիսի հուշարձաններից են Անիի իշխանական պալատները, Փրկչի ու Տիգրան Հոնենցու եկեղեցիները, Աղթամարի Արծրունյաց թագավորական պալատը։ Հայկական նկարչական արվեստի մեջ կար երկու ուղղություն՝

ա) կրոնական

բ) աշխարհիկ

Սրանք տարբերվում էին իրենց թեմատիկայով։

Հայ նկարիչների օգտագործած գույները դարերի ընթացքում չեն խամրել և չեն կորցրել իրենց փայլը։ Դրանց իմաստը պարզ և հասկանալի է հենց առաջին հայացքից։

Այս դարաշրջանում կերտված արվեստի այս գործերը գոյատևել են մինչ օրերս։ Հայ ազգը ցույց է տվել իր համաշխարհային մակարդակի հասնող հրաշալիքներով լի մշակույթը։ Իզուր չէ, որ շատ կոթողները շարժում են տարբեր օտարազգի մարդկանց հետաքրքրությունը։ Վարկած կա, որ հենց այստեղ և այս ժամանակաշրջանում է սկիզբ առել Վերածնունդը։

Օգտագործված գրականություն՝

ԵՊՀ <<Հայ ժողովրդի պատմություն>>

<<Հայոց պատմություն 11>>

Նկարներն` իմ կողմից, բացի առաջին նկարից, որտեղ պատկերված է Որոտնավանքը (Սյունիք)

Բառեր և թուրքերենում և հայերենում

Image

Նյութը գրվել է 2011թ., երբ ես սովորում էի 10-րդ դասարանում: Հուսով եմ’ օգտակար կլինի թուրքերենիս հետազոտությունը:

Կտամ իմ կարծիքը միայն. բառապաշարի մեջ կան այնպիսի բառեր, որոնք ուղղակի (իմ կարծիքով) չէին կարող ունենալ թյուրքական ծագում և եղել են հայերենի բառապաշարի անբաժան մաս, իսկ հետո նոր տեղ գտել մյուս լեզվում: Իհարկե, կան բառեր, որոնք իրանական ծագում ունեն, բայց եթե ուշադրություն դարձնեք, բառերից շատերը կենցաղային են, և ակնհայտ է, որ մինչև թյուրքական ցեղերի’ այս տարածք հայտնվելը, հայերը կենցաղում իրենց ունեցել են այդ կենցաղային իրերը: Նյութը ներբեռնելով համացանց’ նպատակ ունեմ ինչ-էր չափով օգտակար լինել, և եթե հնարավոր լինի, ինչ-որ չափով հարստացնել հայերեն համացանցը:

Թուրքերեն բառեր

1.topal

2.keyif

3.tel

4.haber

5.aziz

6.örnek

7.tembel

8.tamam

9.vahit

10.saat

11.hanım

12.tahta

13.bahçe

14.herif

15.tütün

16.güzel

17.yağ

18.yani

19.çay

Նրանց արտասանությունը

1.թոփալ

2.քեյիֆ

3.թել

4.հաբեր

5.ազիզ

6.օրնեք

7.թեմբել

8.թամամ

9.վահիթ

10.սաաթ

11.հանըմ

12.թահթա

13.բահչե

14.հերիֆ

15.թյություն

16.գյուզել

17.յաղ

18.յանի

19.չայ

Հայերենում(բարբառում, գրականության մեջ, խոսակցական լեզվում) օգտագործվող փոխառած բառեր 1.կաղ

2.տրամադրություն(կայֆ)

3.թել

4.լուր(խաբար)

5.քնքուշ, սիրելի

6.օրինակ

7.ծույլ

8.ամբողջ

9.ժամանակ(վախտ)

10.ժամ

11.տիկին(խանում)

12.տախտակ

13.այգի(բախչա)

14.չսիրված, չհարգված մարդ

15.ծխախոտ

16.գեղեցիկ

17.յուղ

18.այսինքն

19.թեյ

20.dükkan

21.meydan

22.gazocağı

23.peynir

24.vatan

25.halı

26.mum

27.hele

28.ses

29.zil

30.çadır

31.pazar

32.başıbozuk

33.bostan

34.boy

35.çavuş

36.şişe

37.zeytin

38.suç

39.pencere

40.dana

41.can

42.hayvan

43.rast gelmek

44.çare

45.kuş

46.bol

47.kanun

48.kurban

49.heves

50.çoban

51.lacivert

52.cehennem

53.nergis

54.Mısır

55.macun

56.kör

57.topal

58.sabun

59.cep

60.çöl

61.boğaz

62.cadı

63.sağ

64.çap

65.nazik

66.naz

67.cahil

68.al

69.aş

70.ahır

71.armağan

72.aslan

73.bacanak

74.pastırma

75.kadir

76.bağ

77.nar

78.çekiç

79.hala

80.dut

81.barışmak

82.göl

83.fındık

84.han

85.huğ

86.kadar

87.lisan

88.maymun

89.nal

90.aşık

91.pancar

92.zor

93.peş

94.pilav

95.şeytan

96.şeker

97.sağlam

98.nişan

99.yayla

100.şiş

101.tarçın

102.zorba

103.peri

104. haç

20.դյուքքյան

21.մեյդան

22.գազօջաղը

23.փեյնիր

24.վաթան

25.հալի

26.մում

27.հելե

28.սես

29.զիլ

30.չադիր

31.փազար

32.բաշըբոզուկ

33.բոսթան

34.բոյ

35.չավուշ

36.շիշե

37.զեյթին

38.սուչ

39.փենջերե

40.դանա

41.ջան

42.հայվան

43.ռասթ գելմեք

44.չարե

45.քուշ

46.բոլ

47.քանուն

48.քուրբան

49.հեվես

50.չոբան

51.լյաջիվերթ

52.ջեհեննեմ

53.ներգիս

54.Մըսըր

55.մաջուն

56.քյոր

57.թոփալ

58.սաբուն

59.ջեփ

60.չյոլ

61.բողազ

62.ջադը

63.սաղ

64.չափ

65.նազիք

66.նազ

67.ջահիլ

68.ալ

69.աշ

70.ահըր

71.արմաղան

72.ասլան

73.բաջանաք

74.փասթըրմա

75.քադիր

76.բաղ

77.նար

78.չեքիչ

79.հալա

80.դութ

81.բարըշմաք

82.գյոլ

83.ֆընդըկ

84.հան

85.հուղ

86.քադար

87.լիսան

88.մայմուն

89.նալ

90.աշըք

91.փանջար

92.զոր

93.փեշ

94.փիլավ

95.շեյթան

96.շեքեր

97.սաղլամ

98.նիշան

99.յայլա

100.շիշ

101.թարչըն

102.զորբա

103.փերի

104. հաչ

20.խանութ

21.հրապարակ

22.գազօջախ

23.պանիր

24.հայրենիք

25.գորգ(խալի)

26. մոմ

27. դեռ

28.ձայն

29.զանգ

30.վրան

31.շուկա

32.անկանոն զորք

33.այգի

34.հասակ

35.սերժանտ

36.շամփուր

37.ձիթապտուղ

38.մեղք

39.պատուհան

40.հորթ

41.կյանք, սիրտ

42.կենդանի

43.հանդիպել(ռաստվել)

44.ճար

45.թռչուն(ղուշ)

46.բավական

47. 1.կանոն 2.քանոն՝երաժշտ. գործիք

48.զոհ(ղուրբան)

49.տրամադրություն(հավես)

50.հովիվ

51.լաջվարթ(մուգ կապույտ)

52.դժոխք(ջանդամ)

53.նարգիզ

54. 1.եգիպտացորեն 2. Եգիպտոս

55.մածուկ

56.կույր

57.կաղ

58.օճառ

59.գրպան

60.անապատ(չոլ)

61.կոկորդ

62.պառավ(ջադու)

63.ողջ

64.չափս

65.քաղաքավարի

66.նազ, նազանք

67.տգետ, անգետ(ջահել)

68.կարմիր

69.ճաշ

70.ախոռ

71.նվեր

72.առյուծ

73.քենակալ

74.բաստուրմա

75.արժեք(ղադըր)

76.այգի(խաղողի)

77.նուռ

78.մուրճ(չաքուչ)

79.դեռ

80.թութ

81.հաշտվել(բարիշել)

82.լիճ

83.պնդուկ

84.խան

85.հյուղ, հյուղակ

86.չափ

87.լեզու

88.կապիկ

89.պայտ

90.աշուղ

91.բանջար, ճակնդեղ

92.դժվար, դժվարություն

93.փեշ, քղանցք

94.փլավ

95.սատանա

96.սաքար

97.մատղաշ, առողջ

98.նշան

99.յայլա, ամառային արոտավայր

100.շիշ

101.դարչին

102.բռնակալ

103.փերի

104. խաչ

Աստվածաշունչ և Ղուրան. քրիստոնեություն և իսլամ. տարբերություններ, նմանություններ

 

Image

Այս նյութը գրվել է 2011թ., երբ դեռ 10-րդ դասարանում էի սովորում, հուսով եմ’ օգտակար կլինի: 

  1. Նմանություններ.

Երկուսն էլ ստեղծվել են Մերձավոր Արևելքում: Իսլամը՝ Հիջազում, իսկ քրիստոնեությունը՝ Պաղեստինում: Դրանց հիմնադիրներն էլ Աստծո կողմից ուղարկվածներ էին, որոնք ուղարկված էին մարդկանց դեպի ճիշտ ուղղի առաջնորդելու համար:

 Երկուսի մեջ էլ խոսվում է Աբրահամի՝ այս երեք ժողովուրդների՝ արաբների, հրեաների, քրիստոնյաների հայր լինելու մասին:

 Երկուսն էլ հետևում են միաստվածության գաղափարին: Դասվում են որպես համաշխարհային կրոններ:

 Ունեն իրենց սրբավայրերը, իսլամինը՝ Մեքքա և Մեդինա, քրիստոնեությանը՝Երուսաղեմ:

 Ունեն իրենց խորհրդանշերը, իսլամինը՝ կիսալուսին, քրիստոնեությանը՝խաչ:

 Ունեն իրենց հոգևոր վայրերը, իսլամինը՝ մզկիթ, քրիստոնեությանը՝ եկեղեցի, տաճար:

 Երկուսն էլ ունեն իրենց սուրբ գրքերը, իսլամինը՝Ղուրան, քրիստնեությանը՝Աստվածաշունչ:

 Դրանք ստեղծել են ուրույն քաղաքակրթություններ: Երկուսի մեջ էլ կան տոներին նախորդող պասեր:

  Տարբերություններ.

 Քրիստոնեությունն ունի տաս պատվիրաններ, իսկ իսլամը՝ հինգը(դոգմաներ, հիմնասյուներ):

 Երկու կրոններին հետևողները ընդունում են Քրիստոսին որպես Աստծուց ուղարկված, բայց մուսուլմաններն ՝ որպես մարգարե, իսկ քրիստոնյաները՝որպես Աստծո որդի:

 Իսլամը, որպես արաբական ցեղերին միավորելու մի միջոց, ստեղծվեց վեցերորդ դարում, իսկ քրիստոնեությունը՝ դեռ դրանից մոտ վեց հարյուր տարի առաջ:

 Իսլամն ունի այսպես ասած միջազգային լեզու՝ արաբերենը, որով խոսել և քարոզել էր Մուհամմեդը:

 Իսլամը հիմնված է շարիաթի(իրավ. նորմերի և վարքի կոմպլեքս, որն ընկած է իսլամական աշխարհի իրավական կառույների հիմքում) և մազհաբի(կրոնա-իրավական դպրոց, մահմեդական դոգմաների մեկնաբանման յուրահատուկ ուղղություն) վրա: 

 Ի տարբերություն քրիստոնեության, որում մեղք գործածները կարող են ապաշխարել, իսլամն ավելի անհանդուրժող քաղաքականություն է վարում դեպի անհավատները՝ քարոզելով սրբազան պատերազմ(ջիհադ),նաև՝ հատուկ հարկ(ջիզիե):

 

2. Տարբերություններ.

1. Աստվածաշունչը բաղկացած է երկու գլխավոր մասերից՝ Հին և Նոր Կտակարաններ, որոնք էլ իրենց հերթին՝գլուխներից: Ղուրանը բաղկացած է հարյուր տասնչորս սուրահների(գլուխներից), որոնք էլ իրենց հերթին՝ այաթների(ֆրազների կամ խոսքերի):

2. Սուրահների դասավորություն այսպիսին է՝մեծից փոքր: Իսկ Աստվածաշնչում այս օրինաչափությունը բացակայում է:

3. Ղուրանն առաջին գրի է առնվել անմիջապես մարգարեի մահից հետո:

4. Ղուրանում կան նաև մեկնաբանություններ և բացատրություններ՝թաֆսիրներ, որոնք չկան Աստվածաշնչում:

5. Բոլոր սուրահները, բացի իններորդից, սկսվում են ավանդական նախերգանքով. «Հանուն բարեգութ և գթառատ Ալլահի»-«Բիսմի լյահ ար-րահմանի-ր-րահիմ»:

6. Աստվածաշնչում կան Քրիստոսի առակները՝ Աշխարհի վախճանի, բարության և այլ բաների մասին:

7. Սուրահները կարող են վերնագրվել «Կանայք»,«Հավատացյալներ»,«Արգելքներ»,«Գթասիրտ», և այլն, իսկ Աստվածաշնչում՝ «Մովսես Մարգարեի Հնգամատյան», «Ծննդոց», «Ավետարան» և այլն:

8. Ղուրանը արաբներին պահանջվում է կարդալ արաբերեն, քանի որ այդ լեզվով է խոսել Մուհամմեդը(ճիշտ է կան նաև տարբեր լեզուներով թարգմանություններ, բայց այդ լեզվով գրվածն է համարվում իսկականը):

9. Ղուրանն իմամները կարդում են հատուկ տոնայնությամբ, դադարներով, լսող մարդկանց վրա ներգործելու հմտություններով ձայնը ձգելով, առանց շտապելու:

10. Պահանջվում են Ղուրանի հետ վարվելու շատ ձևեր՝փոշոտ չպահել, չթողնել գետնի վրա, արմունկը չդնել վրան:

  Նմանություններ.  

1. Երկու գրքերում պատմության սկզբնական մասը(արմատները) գալիս են Աշխարհի արարման, Աբրահամի պատմություններից:

2. Խոսվում է Աշխարհի վախճանի, Ահեղ Դատաստանի մասին:

3. Լինելով սուրբ գրքեր՝երկուսի մեջ էլ կարելի է հանդիպել նկարազարդումներ և զարդանախշեր, Ղուրանում՝ արաբեսկներով և տարբեր իսլամական օրնամենտներով, Աստվածաշնչում՝ տարբեր մանրանկարներով:

4. Երկու գրքերն էլ գրի են առնվել հիմնադիրների մահերից հետո:

5. Ինչպես Աստվածաշնչում, այնպես էլ Ղուրանում ասվում է, որ Աստվածային խոսքը սկսվում է Ադամից՝ ներառելով Թաորատը(արաբ. Թորան), Զաբուրը(Սաղմոսը), Ինջիլը(Ավետարանը):

6. Երկու կրոնների հետևողների համար դրանց մեջ Աստծո խոսքն է գրված(շատ իսլամագետ-աստվածաբաններ Ղուրանի Կորան ալ-Քարիմ անվանումը,որը նշանակում է <<այն ինչը, որ կարդում են, արտասանում են>>, մեկնաբանում են որպես Աստծո հայտնությունը, խոսքը Մուհամմեդին):

7. Խոսվում է պատերազմի, ամուսնալուծության, կանանց, դրախտի(ջահնամի), դժոխքի(ջեննեթի) և վրեժի մասին:

8. Եվ Ղուրանում, և Աստվածաշնչում հանդիպում են ընդհանուր հիսուն հերոս, օրինակ՝ Աբրահամը, Մովսեսը, Ադամն ու Եվան, Աբելն ու Կայենը, Նոյը և այլն:

9. Երկու գրքերն էլ պատմության ընթացքում չեն ենթարկվել(Աստվածաշունչը չորրորդ դարում խմբագրվել է Կոստանդին կայսեր ժամանակ)

10. Շնորհիվ Աստվածաշնչի՝ քրիստոնյաներն ու հրեաները դասվում են որպես <<գրքի ժողովուրդներ>>՝<<ահլ ալ-քիթաբ>>, բայց գտնվում են անհավատների և մուսուլմանների միջև, քանի որ աղավաղել են սուրբ գրվածքը:

Տպավորություններ Արցախից

       Image

    Արդեն երկրորդ անգամ մասնակցեցի բանակային առօրյա ունեցող ճամբարի: Առաջինը սկաուտական «Անդրանիկ» ճամբարն էր, որին մասնակցել էի ուղիղ երկու տարի առաջ: Իսկ երկրորդն արդեն այս ճամբարն էր: Դե ինչ, կփորձեմ կիսվել տպավորություններիցս:

 

            Եկավ հուլիսի 26-ը: Հոգեպես պատրաստվել էի այդ տասը օրին, ինչպես երևի զինվորներն են պատրաստվում իրենց երկու տարվան: Սկզբում այդքան էլ չէի ուզում մասնակցել՝ մտածելով, որ միգուցե չհարմարվեմ միջավայրին: Սակայն լոկ այն հույսը, որ տեսնելու եմ Արցախը, վստահություն էր ներշնչում ինձ: Չեմ նկարագրի ճանապարհի ընթացքը: Կեսօրին արդեն հասանք Այգեստան գյուղ, որի մոտակայքում էր գտնվում ճամբարը: Եղանակը հաճելիորեն զով  էր, իսկ տեղանքը՝ գրավիչ:   Բաժանվեցինք ըստ զորանոցների: Թվում էր, թե չեմ հարմարվի սննդին, պայմաններին, բայց գիտակցում էի, որ հենց այդ պակասություններն ավելի օգտակար էին լինելու: Եվ այդպես էլ եղավ, սնունդը ավելի համեղ սկսեց թվալ, իսկ մյուս պայմաններն ավելի էքստրեմալ էին դարձնում առօրյան: Զարմանալի էր՝ Երևանում կարողանում էի կատարել ընդամենը յոթ կամ ութ ուղղահայաց ձգում, իսկ այստեղ՝ տասնչորս: Միգուցե մարտական ոգին էր ավելացել, կամ էլ լեռների վրա գտնվելն էր ինձ դարձրել ավելի լեռնական:

              Այսպես՝ սովորեցինք Արցախի պետական օրհներգը, որն իմ կարծիքով ավելի հաջող է քան ՀՀ-ինը: Մի քանի օր հետո այցելեցինք Ամարասի վանք (երազանքս էր տեսնել այն), իսկ հետո՝ Շուշի: Ասեմ, որ երբեք այդքան գեղեցիկ չէի տեսել այն: Ամարասից վերադառնալիս ուղղակի մի հրաշք էր այն: Ձախ կողմից Շուշվա ձորը այն դարձնում էր ասես մի հեքիաթային անմատչելի քաղաք, որը կարծես լողում էր օդում՝ դեպի երկիքն ձգվող Ղազանչեցոց եկեղեցով: Ես այն նմանեցրի Գուլլիվերի Լապուտա քաղաքին: Այդ օրվանից մեջս ծնվեց ցանկություն՝ ապրել այդտեղ և օգնել վերակենդանացնելու երբեմնի հզոր քաղաքը, որը, ցավոք, հիմա ավերակ է:

            Արդեն հարմարվել էի ճամբարին: Հիշում եմ, թե ինչպես էինք ես ու Վրեժը ռազմական կյանքի հետ զուգընթաց իրար հետ սովորում նաև պատմություն: Ճամբարի ժամանակ մեկնարկվեց «Բրեյն-ռինգ» ինտելլեկտուալ խաղը, որը հաղթեց մեր դասակը:

            Օրերը հագեցած էին՝ փեինթ-բոլ, հրաձգություն, լողավազան, ճամփորդություններ: Երկրոդ ճամփորդությունը դեպի Գանձասարն էր և Ղըշլաղ գյուղում գտնվող Նիկոլ Դումանի տուըն-թանգարանը:

            Իսկ ետ վերադառնալիս այցելեցինք Դադիվանք, որի բնությունը ուղղակի ապշեցնում էր:

Հնարավորինս չափ փորձեցի ներկայացնել առօրյան: Չգիտեմ՝ ստացվեց, թե ոչ, քանի որ այն ապրումները, որոնք առաջացան ինձ մեջ, չեմ կարող նկարագրել: Եզրափակեմ գրածս՝  թվելով ճամբարից ստացած օգուտները: Նախ՝ օգնեց մեզ պատրաստվել ռազմական կյանքին՝ դարձնելով ավելի դիմացկուն, վստահ: Իսկ ամենակարևորը՝ ճամբարը լցրեց հոգիս հայրենասիրությամբ և հայրենիքին ամբողջությամբ նվիրվելու ձգտմամբ: Արցախն ինձ համար մի մարզ է՝ Հայաստանի մարզ: Մենք պետք ենք Արցախին և Արցախն էլ մեզ: Չլինի Արցախը՝ չի լինի մի մեծ ռազմական նեցուկ, մի աստվածային վայր՝ լի, ինչպես օրհներգի մեջ է նշվում, լեռնապահ վանքերով, Մռավով, Թարթառով: Չկա ինձ համար ղարաբաղցի, այլ՝ Արցախում ապրող հայ: Խոստովանեմ՝ ինձ համար այդ աշխարհն ավելի հոգեհարազատ է արդեն, քան Մայր Հայաստանը, իսկ վերադառնալով Հայաստան և այնտեղի հսկա անտառապատ լեռներից հետո տեսնելով Գեղարքունիքի անհյուրընկալ տափաստանները, ինձ զգացի «Առաքյալի» Պետրոս Կամսարյանի տեղում: